Dilin Kırılması: Saint-Antoine’ın Güvercinleri – İlhan Berk

İlk baskısı 1958 yılında Varlık Yayınlarınca yapılmış Galile Denizi’nden uzun soluklu bir şiirdir Saint-Antoine’ın Güvercinleri. Her biri ayrı birer şiir niteliğinde olan yedi bölümden oluşur: Eleni’nin Elleri, Gençlik, Saint-Antoine’ın Sevişme Vakti, Fenerdeki Çocukluk, Sabah, Eleni Işığı ve Gökyüzü, bu şiir-bölümlerin adıdır. Meşhur İkinci Yeni akımının habercisi sayılan bir şiirdir. Aşağıda okuyabilecekleriniz ise şiirin beni vuran dizeleri; İlhan Berk’in hayran bırakan soluğudur. Özellikle Fenerdeki Çocukluk, beni benden alır.

I. Eleni’nin Elleri

Bir gün Eleni’nin elleri geliyor

Her şey değişiyor.

…

Eleni ile anlıyoruz

Bu gökyüzü niçin kalkıp gelmiş

Deniz niçin başını alıp gitmiş onunla anlıyoruz.

II. Gençlik

Eleni’nim göğsü soyulmuş badem

Güvercin gibi elleri

…

Eskiden çok eskiden bu dünya daha bir güzelmiş mesela

Bu bulutlar bu gökyüzü uzanınca dokunacağımız bir

    yerdeymiş

Şimdi şiirdeymiş bunlar

Her şey bu hesap ruhum.

III. Saint-Antoine’ın Sevişme Vakti

Her şeyin uyandığı bir saatte

Aşk başlayacak

Her şey duracak

…

Her şey yerini aşka bırakacak

Sandalye aşka

Pencere aşka

Saint-Antoine’ın tavanı bir başka tavana doğru yürüyecek

Kapı bir başka kapıya doğru

Hiçbir şey küçüleyim demeyecek

Daha bir büyüdüğünü göreceğiz gökyüzünün

Daha bir mavi denizi

IV. Fenerdeki Çocukluk

Saint-Antoine’ın çocukluğu

Fener’de geçti

Daha yeni kiliseye gidiyor

İlk gördüğü resim İsa’nın limon gibi yüzü

İncecik bacakları.

Bir bulut pencereye takılmış

Kendisinden biraz büyük bir çocuk dua ediyor

Birden bütün evliyalar gözünün önüne geliyor

Mum elinden düşüyor.

Antoine’ın babası o günler Karaköy’de kunduracı

Çekici örsü gibi Allah’ını seviyor

O günler her gün yağmur yağıyor İstanbul’a

Bir gün Aya Nikolas’ın sandukası önüne gidip duruyor

Kim bilir ne kadar özlemiştir denizi diye düşünüyor

Pencereyi açıyor

Denize bakıyorlar

Sonra eve gidip

Her şeyi anlatıyor.

Fener’deki çocukluk

Denizle ilk temas.

VII. Gökyüzü

Ne tuhaf şey şu gökyüzü

Bir mendil gibi

Cebe sığacağını bilmezdik.

Eleni’nin Elleri … Eleni’nin, o her şeyi değiştiren elleri … bir kadınla, o kadının dokunuşuyla gökyüzünü de denizi de anlayabilir olmak … artık gökyüzünün de denizin de bir başka anlama gelmesi … Gençlik … bir kadının göğsünü soyulmuş bademe, ellerini de güvercine benzetmek … narin, küçük, beyaz ve kutsal … dünyanın daha güzel, bulutların uzanınca dokunulabilecek kadar yakın olduğu; şimdiyse şiirlerde kalmış zamanlar … ruhum … Saint-Antoine’ın Sevişme Vakti … her şeyin uyandığı saatte başlayan, her şeyi durduran, her şeyin yerini ona bıraktığı ve onunla her şeyin daha bir olduğu aşk … Fenerdeki Çocukluk … İsa’nın insanı içine çeken limon gibi yüzü, insanın içini acıtan incecik bacakları … pencereye takılan bir bulut sonra … İstanbul’a her gün yağmur yağdığı günler … bir sandukanın denizi ne kadar özlediğini düşünmenin derinliği … pencereyi açıp, denizi onunla birlikte seyretmenin büyüsü … Gökyüzü … cebe sığacak kadar tuhaf …